Pobierz aplikację LNE Apple Store Logo Google Play Logo
 
Znieczulenia w zabiegach estetycznych cz. 1
03/01/2017
Przeczytaj jak zadbać o komfort i bezpieczeństwo klientów

znieczulenia

 

Pacjent korzystający z usług szeroko pojętej medycyny estetycznej i dynamicznie rozwijającej się kosmetologii ma nadzieję na przeprowadzenie wszelkich zabiegów w najprzyjemniejszej atmosferze oraz bezboleśnie.

Obecnie dysponujemy szerokim wachlarzem środków, które umożliwiają minimalizowanie bólu i dyskomfortu podczas różnego rodzaju zabiegów estetycznych. Wiele gabinetów kosmetologicznych nawiązuje współpracę z lekarzem, co stanowi duże ułatwienie dla obu stron, jest korzystne i zwiększa poczucie bezpieczeństwa pacjenta. Jeżeli zależy nam na najwyższej dbałości o pacjenta, warto postrzegać medycynę estetyczną i kosmetologię jako dwie doskonale uzupełniające się dziedziny, oczywiście przy założeniu zachowania norm prawnych i medycznych.
W przypadku zabiegów laserowych, terapii mikroigłowej czy nawet popularnej depilacji warto zadbać o zwiększenie progu bólowego u pacjentów. Zapewni to większy komfort, zmniejszy niepokój i wiążący się z nim stres, pacjent na pewno będzie bardziej zadowolony, a przez to chętniej wróci do nas na inne zabiegi.

Jeśli nie lek, to co?
Do niefarmakologicznych metod zmniejszających ból należą: akupunktura, masaż, okłady z lodu, aromatoterapia. Sposoby te wykorzystywane są również podczas porodu siłami natury i są rekomendowane jako metody zmniejszające ból, dlatego swobodnie można je zastosować w gabinecie medycyny estetycznej i kosmetologii. Masaż umieszczany jest w USA w wytycznych leczenia na oddziałach intensywnej terapii jako alternatywna metoda leczenia w USA (Dunn C. i wsp. 1995 ).
Zarówno bodźce mechaniczne, chemiczne, jak i termiczne oddziałują na receptory nocyceptywne, czyli receptory bólowe, których zakończenia znajdują się w naszej skórze. Impulsy nerwowe wysyłane są wzdłuż włókien nerwowych do rdzenia kręgowego, a następnie do mózgu człowieka. Drogą neuronalną i chemiczną wpływają na współczulny układ nerwowy, który oddziałuje na układ adrenergiczny. Układ ten odpowiedzialny jest za szybkość pracy serca, częstość oddechów, ciśnienie krwi oraz za niepokój lub stres. W związku z powyższym masaż manualny, bodźce termiczne, takie jak zimno, mają udowodnioną skuteczność w obniżaniu dyskomfortu związanego z wykonywanymi zabiegami.
Z powodzeniem można stosować masaż manualny w salonie kosmetycznym przed wykonaniem depilacji, zabiegiem laserowym, mezoterapią mikroigłową itp. Polecane są również okłady z lodu, których mechanizm oddziaływania jest podobny.

Współpraca z lekarzem – więcej możliwości
Gabinety współpracujące z lekarzami mają dużo więcej możliwości radzenia sobie z niwelowaniem bólu. Dostępna jest cała gama preparatów, w tym również leki recepturowe, czyli robione na zlecenie lekarza przez farmaceutę z indywidualnie dobranymi składnikami. Najbardziej popularnym lekiem jest krem Emla. Jest to połączenie dwóch krótko działających leków miejscowo znieczulających: lidokainy i prilokainy. Należy podkreślić, że ordynowanie leków jest czynnością ściśle lekarską i wiąże się z odpowiedzialnością medyczną, zarówno za dobór odpowiedniego leku, jak też za związane z nim powikłania.
W czasie wykonywania znieczulenia przed zabiegiem – czy to medycznym czy kosmetycznym – należy pamiętać o zachowaniu zasad aseptyki. Zasadne jest używanie jednorazowych rękawiczek, odpowiednie odkażenie skóry oraz stosowanie jednorazowych patyczków do nakładania kremu czy maści znieczulającej.

Znieczulenie przed zabiegiem powinno być wykonane z taką samą starannością jak zabieg.

Znieczulenia powierzchniowe
Wszystkie znieczulenia, które wymagają nałożenia na powierzchnię skóry, są znieczuleniami powierzchniowymi. Jest to czynność medyczna. Wykonując ten rodzaj anestezji, można znieczulić błony śluzowe nosa, jamy ustnej, tchawicy, gardła, oskrzeli, przełyku, narządów płciowych i skóry. Używając kremu EMLA na skórę, pamiętajmy, że wnika on maksymalnie na głębokość 5 mm w głąb skóry, a początek działania obserwuje się po godzinie.
Występują różne postacie leków miejscowo znieczulających: żel, spray, maść. Dobrym lekiem do znieczulenia powierzchniowego jest lidokaina 4%, dostępna w Polsce w postaci sprayu. Wadą jest zanikanie leku w powierzchniowych warstwach tkanek z możliwością wystąpienia parestezji. Nie jest to znieczulenie bezpieczniejsze od innych rodzajów ze względu na trudność w dawkowaniu leku.
Bardzo ważne jest, aby pamiętać, że wyżej wymienione substancje są to leki, które posiadają działania niepożądane. O ile lidokaina jest lekiem stosowanym przez wiele lat, również w leczeniu dożylnym, o tyle prilokaina odpowiedzialna jest za wystąpienie methemoglobinemii (MetHb) – czyli takiej hemoglobiny, która nie jest w stanie przyłączyć tlenu. Brisman i wsp. przeprowadzili podwójnie randomizowaną ślepą próbą przy użyciu 1gramu kremu Emla użytego w postaci opatrunku okluzyjnego na donoszonych noworodkach w porównaniu z placebo. Stężenie MetHb było znacząco większe niż u noworodków, u których użyto placebo, jednak nie przekraczało poziomu szkodliwego. W przypadku osób dorosłych krem Emla z powierzchni skóry wchłania się jedynie w niewielkim stopniu, ale to wchłanianie należy również brać pod uwagę. W przypadkach chorób skórnych, takich jak egzema, łuszczyca i inne, wchłanianie kremu jest znacznie większe. O tym też należy pamiętać w gabinetach i u pacjentów, którzy przychodzą do nas na zabiegi.
Na rynku dostępne są również inne preparaty, takie jak: Ametop, LMX4, krem z 9,6% lidokainą, Pliaglis, lidokaina w sprayu. Ametop jest to lek zawierający inny lek miejscowo znieczulający – tetrakainę. Oba są dostępne na receptę. Badania pokazują, że LMX4 można nałożyć 30 minut przed zabiegiem, wystarczy to na uzyskanie efektu przeciwbólowego, jeżeli dodatkowo zastosujemy opatrunek okluzyjny (Kohl JH i wsp 2004). W przeciwieństwie do kremu EMLA i Ametopu preparat LMX4 nie powoduje tak dużego skurczu naczyń w skórze. Jest to ważne przy wykonywaniu zabiegów mezoterapii igłowej, toksyny botulinowej czy zabiegów przy użyciu lasera. Jeżeli nie stosujemy opatrunku okluzyjnego, rekomendacje podają, aby LMX4 nałożyć 60 minut przed zabiegiem.

Preparaty robione na receptę
Dostępne są też maści i kremy robione na podstawie recepty przez farmaceutę. W tym przypadku ważne jest dobranie odpowiedniego podłoża. Najlepiej przez barierę skórno-naskórkową przechodzą podłoża cholesterolowe. Można do nich dodać leki miejscowo znieczulające oraz inne substancje, które mogą okazać się pomocnicze. Jedną z nich jest adrenalina, która obkurcza naczynia skórne, czym zmniejsza krwawienie podczas zabiegów oraz redukuje ilość powstałych siniaków.

Należy podkreślić, że ordynowanie leków jest czynnością ściśle lekarską i wiąże się z odpowiedzialnością medyczną, zarówno za dobór odpowiedniego leku, jak też za związane z nim powikłania.

Znieczulenie stomatologiczne
Obecnie dużą popularnością cieszą się zabiegi w okolicy ust, zarówno te z użyciem wypełniaczy, jak i poprawiające ogólny wygląd skóry. Coraz częściej stosowany jest również makijaż permanentny. Zabiegi te cechują się dużą bolesnością. Pacjentki odczuwają dyskomfort. Doskonałą metodą do wyeliminowania bólu jest znieczulenie stomatologiczne. Znieczulenie stomatologiczne wykonuje lekarz przy użyciu strzykawki z igłą, uzyskując znieczulenie po 5–7 minutach. Dobry efekt przeciwbólowy daje również krem z 30% lidokainą. Emla wykazuje najmniejszą skuteczność.

Najwyższa staranność
Znieczulenie przed zabiegiem kosmetycznym powinno być wykonane z taką samą starannością jak zabieg. Należy pamiętać o sterylności, dezynfekcji skóry przed i po nałożeniu odpowiedniego preparatu. Większość leków miejscowo znieczulających wymaga zastosowania opatrunku okluzyjnego. Szybciej nie znaczy lepiej! Lek musi przebywać na skórze przez odpowiednio długi czas, a opatrunek okluzyjny zapewnia optymalne wchłanianie. Mimo to zdarzają się reakcje alergiczne i uczulenia. Dlatego zawsze w pobliżu trzeba mieć zestaw przeciwwstrząsowy, bądź adrenalinę w pełnej gotowości do podania. Lek który dostanie się do oka, może powodować zapalenie spojówki. Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji, trzeba przemywać oko wodą bądź solą fizjologiczną oraz niezwłocznie odesłać pacjenta do okulisty.
Przypomnieć należy, że stosowanie znieczuleń preparatami wydawanymi na podstawię recepty to zabieg lekarski. Musimy wiedzieć także, że w stanie zagrożenia zdrowia i życia obowiązkiem każdego z nas jest udzielenie pierwszej pomocy potrzebującemu.


znieczulenia-m
fot. fotolia
ZNIECZULENIA
najczęściej zadawane pytania

JAKIE SĄ RODZAJE ZNIECZULEŃ?

  • Znieczulenia możemy podzielić na:
  • znieczulenie nasiękowe
  • znieczulenie powierzchowne
  • blokady centralne: znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe oraz blok siodłowy
  • blokady obwodowe
  • znieczulenie przewodowe.

Znieczulenie nasiękowe (infiltracyjne)
Przy tym znieczuleniu wstrzykuje się LMZ śródskórnie, podskórnie lub domięśniowo. Anestetyk lokalnie blokuje pobudzenie zakończeń nerwów czuciowych. Początek znieczulenia następuje szybko, a dodatek adrenaliny przedłuża czas trwania znieczulenia o 100%. Znieczulenie nasiękowe w obrębie ust polega na wprowadzeniu leku do tkanki podśluzowej. Polecane są leki krótko działające np. Lidokaina 1% lub 2%, czas działania od 5 do 10 min. W zależności od podanej dawki usta i tkanki okoliczne są znieczulone do 35–45 min. Długość znieczulenia jest zmienna osobniczo – może trwać dłużej lub krócej.

Znieczulenie powierzchniowe
Wykonując ten rodzaj anestezji, znieczula się błony śluzowe nosa, jamy ustnej, tchawicy, gardła, oskrzeli, przełyku, narządów płciowych i skóry. Przy użyciu kremu EMLA na skórę, maksymalnie wnika on na głębokość 5 mm, a początek działania obserwuje się po godzinie. Wadą tego rodzaju znieczulenia jest zanikanie leku w powierzchniowych warstwach tkanek z możliwością wystąpienia parestezji. Nie jest to znieczulenie bezpieczniejsze od innych rodzajów ze względu na trudność w dawkowaniu leku.

JAKIE LEKI SĄ REKOMENDOWANE DO ZNIECZULENIA?

Są to wszystkie leki, które posiadają rejestracje FDA i CEA, czyli są lekami sprawdzonymi i dopuszczonymi do sprzedaży w aptekach. Spora większość jest dostępna tylko na receptę. Nie wolno kupować leków miejscowo znieczulających o nieznanym składzie, z nieznanego źródła. Wszystkie substancje, które są lekami są dostępne „na receptę”, np. Emla, Ametop, Lidokaina w spreju, Pliaglis, LMX4. Niektóre z nich nie są dostępne w Polsce. Każdy różni się rodzaj substancji leczniczej, jaka się w nim znajduje, np.: Emla to lidokaina połączona z prilokainą, Ametop – tetrakaina

JAK ZNIECZULAĆ DO MAKIJAŻU PERMANENTNEGO?

Makijaż permanentny wykonuje się w gabinecie w okolicach oczu (górna i dolna powieka), ust, brwi – są to lokalizacje popularne. Warto pamiętać, że przy jego pomocy można również odtworzyć brodawki sutkowe u pacjentek, który chorowały na raka piersi i musiały mieć wykonany zabieg mastektomii, czyli amputacji piersi.
Praktycznie większość leków dostępnych na rynku może być użyty do znieczulenia przed zabiegiem. W badaniu o znamienności statystycznej u pacjentek w wieku 28–61 lat porównano znieczulenie stomatologiczne przy użyciu 2% lidokainy w iniekcji, znieczulenie kremem EMLA oraz krem z 30% lidokainą do zabiegów w okolicach ust. Wyniki obliczeń jednoznacznie określiły, że znieczulenie, które wywołuje najmniej odczuć bólowych, to znieczulenie stomatologiczne. Drugie znieczulenie pod względem skuteczności to znieczulenie 30% lidokainą. Najmniej komfortowe jest znieczulenie kremem Emla. Ze względów praktycznych należy rozważyć użycie 30% lidokainy jako najpraktyczniejsze znieczulenie. Związane jest to z prostą techniką nakładania. Jeżeli chodzi o makijaż permanentny okolic brwi, najbardziej komfortowe w zastosowaniu są leki w postaci kremu. Należy nałożyć je od 30 minut do 60 minut przed wykonaniem zabiegu, zastosować opatrunek okluzyjny. Ametop – krem zawierający tetrakainę należy nałożyć zgodnie z rekomendacjami 35–40 min przed zabiegiem. Działanie znieczulające może w zależności od użytego preparatu utrzymywać się od 25 minut do 4–6 godzin.
Co do znieczulania okolic oka – nie jest to zalecane, ze względu na możliwość przedostania się kremu do worka spojówkowego co może skutkować zapaleniem spojówek. Jest to niestety powikłanie poważne i wymagające specjalistycznego leczenia.

JAK MOŻEMY ZNIECZULIĆ OKOLICE INTYMNE PRZY DEPILACJI?

Znieczulenie tych okolic może być trudne ze względów technicznych. Lek miejscowo znieczulający musi przebywać na skórze określony czas i być przykryty opatrunkiem okluzyjnym. Większość leków w formie kremu i maści jest skuteczna i można rozważać ich użycie. Nie zaleca się stosowania sprayów (niskie stężenie leków, brak penetracji przez skórę).
Należy bardzo ostrożnie nakładać krem i przede wszystkim omijać okolice intymne krocza. Kontakt z błonami śluzowymi jest niezalecany, również pozycja pacjenta podczas wykonywania tego znieczulenia wydaje się być mało komfortowa.
Bardzo ważne jest, aby znieczulać jedynie skórę okolic intymnych, wargi sromowe oraz głębsze okolice nie powinny być znieczulane.

JAK BEZPIECZNIE ZNIECZULIĆ DUŻĄ POWIERZCHNIĘ SKÓRY?

Dużą popularnością cieszą się zabiegi depilacji laserowej. Również u wrażliwych klientek można zwiększyć komfort zabiegu, proponując znieczulenie skóry nóg, rąk etc. Wszystkie kremy posiadające stosowane rejestracje mogą być użyte. Najmniejszą wazokonstrykcję naczyń w  porównaniu z Emlą powoduje LMX4 oraz Ametop (krem z tetrakainą). Można również stosować kremy wykonane przy współpracy z farmaceutą.
Dawka lidokainy to 3–5 mg w przeliczeniu na kilogram masy ciała pacjenta – JEŻELI PODAJEMY LEK DOŻYLNIE.

Trudno określić bez specjalistycznych badań, ile leku przedostaje się przez skórę do krążenia przy wykonywaniu tego znieczulenia. Ma to związek z powierzchnią, na którą nakłada się lek, grubością warstwy leku, która jest zawsze bardzo indywidualna, stosowaniem opatrunku okluzyjnego, a także indywidualnymi własnościami skóry każdego pacjenta. Ważne jest, aby nie było żadnych uszkodzeń naskórka ani innych chorób skórnych. Niemniej jednak brak jest przeciwskazań do wykonania tego znieczulenia.


Pamiętajmy!
  • Wykonajmy próbę alergiczną przed nałożeniem leku.
  • Nie nakładamy preparatu znieczulającego na całą powierzchnię obu nóg (przykład) ze względu na możliwość działań niepożądanych.
  • W pobliżu powinniśmy zawsze mieć zestaw przeciwstrząsowy.
  • W okolicach owłosionych nie używamy kremów o ciągnącej konsystencji – w tym przypadku nie jest zalecany Pliaglis.

 

 

 

Dr Anna Rękas

Lekarz medycyny estetycznej, absolwentka Podyplomowej Szkoły Medycyny Estetycznej
przy Polskim Towarzystwie Lekarskim w Warszawie, w trakcie specjalizacji z anestezjologii i intensywnej terapii,
w 2016 otworzyła przewód doktorski na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie.
ZAPRENUMERUJ KOLEJNE NUMERY JUŻ TERAZ
LNE - ponad 200 stron dobrej lektury