Pobierz aplikację LNE Apple Store Logo Google Play Logo
 
Arkana na święta
Klątwa odcisków
22/10/2015

 

Odciski to jeden z najczęstszych problemów pacjentów gabinetów podologicznych. Poznaj sekrety skutecznych terapii. Aby przeprowadzić skuteczną terapię, musimy nie tylko wiedzieć o nich wszystko, ale też poświęcić czas na uświadamianie naszych pacjentów!

 

Na wstępie artykułu zagadka: Co to jest? Hodowane latami, najczęściej bardzo bolesne, oblepiane złuszczającymi plastrami, traktowane żyletkami… Tak, mówimy o odciskach. Zaraz obok wrastających paznokci to jeden z boleśniejszych i najczęściej występujących problemów stóp. Stwierdzenie, czy mamy do czynienia z odciskiem, nie sprawi specjaliście żadnego problemu. Każdy podolog wie, że modzel i odcisk to dwa oddzielne – choć powstałe w podobny sposób – problemy. Warto jednak pogłębić i usystematyzować informacje o odciskach.

 

Co to jest?
Podstawowa definicja odcisku brzmi: odcisk (łac. clavus) jest formą hiperkeratozy (zjawisko nadmiernego, intensywnego namnażania komórek skóry, rogowacenia i gromadzenia komórek naskórka), skutkiem punktowego, skoncentrowanego i intensywnego ucisku. Powstaje na skutek inicjowania procesu hiperkeratycznego poprzez działanie czynników drażniących pochodzenia mechanicznego (tarcie), chemicznego (np. kwas salicylowy, mlekowy w wysokim stężeniu) i fizycznego (bardzo niska lub bardzo wysoka temperatura). Cechy charakterystyczne dla większości odcisków to odgraniczenie od skóry zdrowej, przeważnie głębokie wnikanie (czego efektem jest ucisk na zakończenia nerwowe i wywołana tym faktem bolesność), zawartość rdzenia (nie zawsze), mogą być elementem modzela (ukryte pod warstwą keratyczną). Żeby odcisk powstał, muszą zaistnieć ku temu stosowne warunki.

 

Czynnikami predysponującymi do powstawania odcisków są np. deformacje:

  • Palce młotkowate i krogulcze i związany z tym kontrucisk ze strony materiału obuwia na grzbietowym stawie międzypaliczkowym lub tarcie opuszkiem o podłoże.
  • Rozsunięcie się główek kości śródstopia i ewentualnie wydatne obniżenie jednej z nich, co powoduje, że skóra przejmuje większość ucisku w procesie przetaczania stopy.
  • Ustawienie palucha w pozycji retroflexus (zadartego, skierowanego ku górze) – związany ze wspomnianą deformacją ucisk cholewki może spowodować powstanie odcisku podpaznokciowego.
  • Deformacja płytki paznokciowej – wrastające i wkręcające się paznokcie jako element drażniący wał paznokciowy. W tym wypadku możemy mówić o odciskach w wale paznokciowym.

Deformacje to jednak nie jedyne czynniki powodujące powstawanie odcisków, należą do nich również:

  • Wyrostki kostne, blizny, czyli elementy wystające ponad otaczającą zdrową skórę, w związku z powyższym poddane intensywnemu drażnieniu.
  • Zbyt ścisłe przyleganie przestrzeni interdygitalnych (w tym wypadku proces inicjowania rogowacenia zachodzi poprzez wzajemne ocieranie bocznych, wewnętrznych powierzchni palców lub na zgięciach plantarnych palców).
  • Punktowa forma rogowca (Keratosis palmoplantaris punctata).
  • Skaleczenia, ciała obce zlokalizowane w bucie lub wbite w stopę.
  • Brodawki wirusowe otoczone pierścieniem hiperkeratozy – traktowane są przez organizm jako „obcy”, którego odgrodzenie ma nastąpić poprzez otoczenie pierścieniem zrogowacenia (istotna jest diagnoza różnicowa).

Przyczyn powstawania odcisków jest bardzo dużo, nie jesteśmy w stanie wymienić tu wszystkich, natomiast istotna wydaje się umiejętność przeprowadzenia rzetelnego rozpoznania podologicznego i świadomość mechanizmów powstawania zmian.

Otóż wyróżniamy dwa mechanizmy odpowiedzialne za tworzenie się odcisków:

  1. Rogowacenie komórek naskórka, zanim dotrą na powierzchnię skóry (proces hiperkeratyczny).
  2. Wciskanie i/lub nawarstwianie nadmiaru masy rogowej.

Sposoby usuwania odcisków
Odciski możemy usuwać na kilka różnych sposobów. Popularna jest metoda manualna (za pomocą skalpela, dłuta i cęgów) oraz mechaniczna, gdzie używamy frezarki (do pracy na sucho lub mokro) lub turbiny podologicznej (o prędkości 20000 obrotów na minutę lub większej). Istnieje też możliwość stosowania chemicznych środków keratolitycznych, które zmiękczają hiperkeratozy (np. maść salicylowa czy produkty z wysokim stężeniem mocznika), środków keratoplastycznych zastępujących rogowacenie oraz przyżegających (azotanem srebra). Przydatne mogą okazać się również opatrunki ochronne, odciążające i korygujące (tape), dobrane odpowiednio do rodzaju tkanki, masy ciała i warunków pracy.

Skuteczna terapia
Dysponując wiedzą z zakresu przyczyn powstawania odcisków, ich rodzajów i sposobów usuwania, (…)

Piotr Bielawski
Kosmetolog, specjalista ds. podologii, właściciel Filii Centrum Podologicznego w Rzeszowie.
Odznaczony srebrną odznaką Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.


Artykuł pochodzi z 102 wydania LNE.
Czytaj więcej – kup prenumeratę LNE

ZAPRENUMERUJ KOLEJNE NUMERY JUŻ TERAZ
LNE - ponad 200 stron dobrej lektury